Dogoterapia
Dogoterapia, czyli terapia z udziałem psa jest jedną z form animaloterapii. Jest to naturalna forma wzmacniająca rehabilitację ruchową i psychoterapię. Głównym motywatorem jest prawidłowo ułożony i odpowiednio przygotowany pies prowadzony przez wyszkolonego przewodnika.
Cele i oddziałowywanie dogoterapii jest wieloprofilowe w zależności od rodzaju i charakteru placówki oraz specyfiki wybranych zajeć. Istotą dogoterapii jest nawiązanie łączności przy pomocy bliskiego, dotykowego kontaktu miedzy osoba chorą, niepełnosprawną a psem terapeutą.
Zajęcia dogoterapii dzielą sie na indywidualne, gdzie przewodnik z psem terapeutą ściśle współpracuje ze specjalistą (głównie rehanilitantem) i grupowe,w których wykorzystuje sie elementy arte terapii, muzykoterapii, czy terapii zajęciowej, a cele zajęć mają charakter ogólnorozwojowy lub/i edukacyjny.
Historia dogoterapii
Pracę badawczą dotyczącą terapii z użyciem zwierząt domowych zapoczątkował w 1964 roku dr Boris Levinson amerykański psychiatra, który leczył autystyczne dzieci. Jako pierwszy pisał o użyciu psa jako narzędzia wspomagającego pracę z młodymi pacjentami. Dr Levinson odkrył, że obecność psa:- pomaga w budowaniu przyjaznego kontaktu z pacjentem i inicjuje terapię,- kontakt ze zwierzętami zapewnia i pomaga zaspokajać ludzkie instynktowne potrzeby dotyku, przyjemności, ciepła.
Od tego czasu w wielu krajach zaczęły powstawać organizacje, których głównym celem jest propagowanie terapii przy udziale zwierząt. Takim przykładem jest amerykańska organizacja Delta Society. Powstała ona w 1977 roku w Portland, pod przewodnictwem M. McCulloch`a. Pierwszymi członkami byli głównie studenci lub absolwenci nauk medycznych i weterynaryjnych. Jest to wiodąca międzynarodowa organizacja zajmująca się badaniem więzi pomiędzy ludźmi, a zwierzętami. Główne cele tej organizacji to: szerzenie świadomości na temat pozytywnego wpływu kontaktu ze zwierzętami na ludzkie zdrowie, rozszerzenie możliwości wykorzystania zwierząt w działaniach medycznych i edukacyjnych. W 1996 roku Delta Society ustanowiła Standardy Praktyczne określające, wyznaczające i definiujące rolę zwierząt w programach terapeutycznych. Czytaj więcej o historii dogoterapii
Istota dogoterapii
Istotą dogoterapii jest nawiązanie łączności przy pomocy
bliskiego, dotykowego kontaktu między osobą chorą,
niepełnosprawną a psem terapeutą.
Ta forma terapii kontaktowej pozwala na wieloprofilowe
usprawnianie rozwoju:
- ruchowego,
- intelektualnego,
- emocjonalnego,
- społecznego.
Cele terapii:
- kształtowanie pozytywnych emocji dziecka w kontakcie z psem,
- wyzwalanie spontanicznej aktywności
- poprawa sprawności ruchowej
- normalizacja czucia powierzchniowego i proprioceptywnego
- rozwijanie sprawności lokomotorycznych
- normalizacja napięcia mięśniowego
- wielopłaszczyznowe oddziaływanie na zmysły(wzrok, słuch, węch, dotyk)
- poprawa koncentracji uwagii
- wzbogacenie zasobu słownictwa biernego i czynnego
- poczucie sprastwa (wydawanie samodzielne komend psu)
- obniżenie bolesności
- obniżenie ciśnienia tętniczego krwi
- relaksacja, wyciszenie emocji
- wyzwalanie spontanicznej aktywności dziecka ,
- relaksacja, wyciszanie emocji.
Efekty terapeutyczne
- pokonanie lęku przed psami,
- zwiększenie poczucia bezpieczeństwa
- zwiększenie chęci i motywacji do ćwiczeń
- poprawa sprawności ruchowej i motorycznej
- poprawa funkcji manipulacyjnych.
Propozycje ćwiczeń stymulujących rozwój dziecka.
Każde ćwiczenie powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb dziecka, jego możliwości oraz samopoczucia i dyspozycji w danym dniu.Ćwiczenia rozwijające komunikację werbalną. Podstawę ćwiczeń rozwijających mowę stanowi prawidłowe oddychanie. Sprawdzanie dłonią przystawiając ją do psiego nosa jak oddycha pies. Następnie sprawdzenie u siebie czy i jak oddychamy. Naśladowanie dźwięku wydawanego podczas ziewania psa („aaaaaaaaa”), wycia psa („ouuuu, outu”), szczekania psa („hau, hau”). Ćwiczenie usprawniające język poprzez naśladowanie oblizującego się psa. Ćwiczenie dmuchania polegające na delikatnym dmuchaniu w sierść psa co daje efekt wizualny w kształcie gwiazdki bądź też gniazdka. Ważne jest prawidłowe oddychanie (wdech nosem, a wydech ustami). Rozwijanie umiejętności artykulacyjno-komunikacyjnych poprzez powtarzanie psich komend, imion psów, odpowiadanie na pytania terapeuty.
Ćwiczenia usprawniające zmysł dotyku poprzez manipulowanie przez dziecko przedmiotami używanymi w trakcie zajęć (akcesoria psa typu: smycz, szczotka, miska, gryzak, gumowe piłki itd.) odpinanie i przypinanie smyczy, zakładanie obroży, podawanie psu smakołyków i czesanie psa szczotką. Głaskanie psa całą dłonią, palcami, z włosem, pod włos, ruchami okrężnymi, drapanie, lekkie klepanie, przytulanie.
Ćwiczenia usprawniające zmysł wzroku. Rozróżnianie psów w zależności od koloru sierści, rasy, użytkowania psów przez człowieka (fotografie, rysunki, plansze), dobieranie psich akcesoriów w zależności od koloru, szukanie wraz z psem ukrytej zabawki, smakołyku.
Ćwiczenia usprawniające zmysł słuchu. Naśladowanie dźwięków wydawanych przez psa, określenie miejsca gdzie znajduje się pies z zakrytymi chustką oczami, na podstawie usłyszanych odgłosów- szczekania, piszczenia, tupania, etc
Ćwiczenia usprawniające orientację w schemacie własnego ciała i orientację przestrzenną. Wskazywanie części ciała psa i analogicznych części swojego ciała, odkrywanie różnic między ciałem psa a dziecka (np zimny i mokry nos psa i ciepły i suchy nos dziecka). Prowadzenie psa na smyczy po wyznaczonym torze z jednoczesnym wskazywaniem kierunków.
Ćwiczenia usprawniające zdolność koncentracji uwagi. Obserwacja zachowania psa jedzącego smakołyk, pijącego wodę, bawiącego się zabawkami, nasłuchiwanie bicia serca psa, oglądanie części ciała psa. Opisywanie tych czynności, zapamiętywanie sekwencji wykonanych przez psa czynności.
Ćwiczenia ruchowe. Pies czołga się, dziecko w pozycji leżącej porusza się równolegle do niego. Przechodzenie nad psem i pod psem, prowadzenie psa na smyczy i wydawanie mu stosownych komend: „siad”, „stój”, „waruj”, skoki nad psim ogonem, naśladowanie czynności, które wykonuje pies -siedzi, biega, leży na grzbiecie (plecach), wstaje, etc. Rzucanie psu zabawek, smakołyków w kierunku psa lub do miski. Przeskakiwanie nad przeszkodą, najpierw na komendę skacze pies, a potem dziecko, czesanie psa szczotką.
Ćwiczenia oddziałujące na rozwój sfery umysłowej. Doskonalenie koordynacji wzrokowo-ruchowej, percepcji wzrokowej, sprawności manualnej rąk, umiejętności liczenia w zakresie 0-10, umiejętności odróżniania kolorów.
Dogoterapia najczęściej wykorzystywana jet w:
- jednostkach bądź zespołach neurologicznych
- urazach ortopedycznych narządu ruchu
- amputacjach w okresie poszpitalnym
- gimnastyce korekcyjnej
- chorobach kardiologicznych
- Zespole Down’a
- Zespole Aspergera
- Autyzmie
- uposledzeniach umysłowych
- wadach wzroku
- wadach słuchu
- zaburzeniach mowy
- zaburzeniach koordynacji ruchowej
- Dysfunkcjach społecznych
- w chorobach geriatrycznych
